کارگردانی شامل ، برنامه ریزی ساخت فیلم ، نظارت بر ساخــــت آن ، ارائه دستورالعمل به بازیگران و کلیه دست اندرکاران فنی تولید و ارائه تصویری هنری و فنی به فیلم از خلال امور این چنینی و مشابه آن است ، که توسط فردی به نام کارگردان صورت می گیرد.
در بهترین شرایط ، کارگردان است که باید قدرتمندترین فرد پشت دوربین باشد، بینش ، هنر و دانش خود را به کار گیرد و از ابتدا تا انتهای تولید فیلم ، کنترل همه امـور را در دست داشته باشد. البته او باید فیلمی بسازد که مخاطب داشته باشد ،
کارگردان گاه خودش ، فکری برای به فیلم برگرداندن در اخــــــتیار دارد ( حتی ممکن است خودش فیلمنامه را نوشته باشد ) و گاه طـرف قــــرار داد تهـیه کننده ای قـــرار می گیرد که می خواهد فیلم نامه ای را فیلم کند. کارگـــــردان باید ، از همان ابتدا همــــکاری نزدیـکی با فیلم نامه نویس برقرار کند و در نهایی کردن فیلم نامه هم نظر بدهد. او باید در تماس همیشگی با تهیه کننده باشد و اطمینان حاصــل کند که آیا در چارچوب بودجـــه پیش می روند یا نه. همچنین او با بازیگر ارتباط دارد و در ارائــه شخصیت پردازی درست از نقش ها به آنها کمک می کند ، با طراح صحنه و لباس همفکری می کند و تصمیم می گیرد کدام صحنه ها در کجا باید فیلم برداری شوند ( در داخل یا خارج استودیو ). او در تهیه برنامه فیلمبرداری ، تهیه فیلم نامه مصور نیز نقش دارد. او بر کل فیلم برداری نظارت دارد و زاویه هــــر نما ، نوع حرکت و فاصــــــله ها را تعــــیین می کــند و در نوع نـــــورپردازی صحــــــنه با مـــدیر فیلمبرداری همفکری می کند. تــــدوین نیز زیر نظر او انجـام می گــــیرد ، موسیقی متن با موافقت او تهیه و ضبط می شود .
این همه وظایف و مسئولیت را کارگـردان به تنهایی انجام نمی دهــــــد بلکه او یک گروه دارد که شامل دستیاران ، منشی صحنه و ... است. اما در نهـــــایت اوست ، که نه تــنها گروه خود بلکه کل فرایند فیلم سازی را هدایت و نظارت می کند.
|
آنچه در بالا گفته شد بخشی از مسئولیت های کارگردانی است ، اما معـــــمولا سه وظیفه مهـــــم کارگـــردان که نقش اصلی در ساختار فیلم و هویت سمــعی و بصــــــری آن دارد و علاوه بر تکنیک و همراهی با عوامل سایر بخش ها ، نیاز به ذوق هنری هم دارد به قرار زیراست :
- ميزانسن
- دكوپاژ
- عوامل پنج گانه كارگرداني
*******************************************
ميزانسن :
صحنه آرایی و ساخت و ساز عناصر داخل صحنه و مشخص کردن مکـان قرار گرفتن هر یک از عناصر صحنه ، نور پردازي ، لباس ، آرایش و گريم بازیگران و رفتار و حرکت آنها و بعد از انجام این کارها ، ترکیب تصویری درون هر نما ، رابطه میان اشیاء و آدم ها در هر نما ، رابطه نور و تاریکی ، رنگ صحنه ، موقعیت دوربین و زاویه دید آن و نیز حرکت ها در هر نما. به این ترتیب ، در واقع کارگردان با کنترل میزانسن ، رویدادی را برای دوربین به روی صحنه می برد.
اهميت ميزانسن :
از بین همه تکنیک های سینما ، میزانسن تکنیکی است که بیشترین آشنایی را با آن داریم. بعد از دیدن یک فیلم ممکن است قطع ها یا حرکات دوربین و ... را به خاطر نیاوریم ولی مطمئنا عناصر میزانسن را به یاد خواهیم داشت.
نکته بسیار مهم در میزانسن آن است که ، کارگردان می تواند با میزانسن هر فضایی را که می خواهد ترسیم کند. مثلا می تواند عناصر صحنه را به گونه ای بچیند که انگار همه چیز واقعی است و هر چیز همان طوری است که در دنیای واقعی وجود دارد ، اما در عین حال این تکنیک نیروی آن را دارد که از مفاهیم عادی واقعیت فراتر رود. می توان با یک میزانسن حساب شده یک فضای کاملا انتزاعی ساخت در حالی که هیچ نمود عینی در جهان واقع نداشته باشد ، اما چنان تاثیرگذار که تماشاگر باور کند ، چنین فضایی می تواند وجود داشته باشد اگر حتی شده در خیال یا کابوس .
امروزه میزانسن یکی از مهم ترین وظایف کارگردان است که به نوعی نشان دهنده سبک و فرم کاری او نیز هست ، همچنین یکی از مهم ترین مسائلی است که می تواند به مقبولیت ، محبوبیت و ماندگاری فیلم کمک کند.
میزانسن چهار عنصر اصلی دارد ( آنچه در زیر آمده ) ولی به ندرت اتفاق می افتد که یک عنصر به طور جداگانه حضور داشته باشد. هر عنصر معمولا با عناصر دیگر برای ایجاد یک سیستم ویژه در هر فیلم ترکیب می شود. اصول فرمال کلی یعنی وحدت ، پراکندگی ، مشابهت ، تفاوت و بسط ، راهنمای ما هستند برای اینکه ببینیم چطور عناصر ویژه میزانسن با هم کار می کنند؟ میزانسن به چه روش هایی توجه ما را جلب می کند ؟ چه چیزی نگاه ما را به یک قسمت از تصویر در یک لحظه خاص می کشاند ؟ و ... .
|
عناصر اصلي ميزانسن
می توان چهار حوزه کلی را که میزانسن از بابت آنها امکاناتی برای انتخاب و کنترل در اختیار کارگردان می گذارد نام برد :
|
| - صحنه |
| - لباس و چهره پردازي |
| -حالات و حركات عناصر صحنه |
| - نور پردازي | |
